پرسشگر گرامي با سلام و تشکر به خاطر ارتباط تان با ما

سؤال شما به صورت ناقص به دست ما رسيده است . شبهه عمده اي كه درباره آيه 17 سوره انفال وجود دارد، پاسخ مي دهيم . در صورت وجود شبهه اي ديگر آن را به صورت كامل براي ما إرسال نمائيد تا پاسخ دهيم.

مورخان و مفسران حكايت كرده‏اند كه در جنگ بدر، پيامبر اسلام (ص) به حضرت على (ع) فرمود: مشتى خاك و سنگريزه به او بدهد و آن ها را گرفت و به سوى مشركان پرتاب كرد و فرمود:«روي تان زشت و سياه باد.» (1)

با اين كه پيامبر اسلام (ص) سنگ‏ريزه به طرف دشمن پاشيد و رزمندگان اسلام كافران را به قتل رساندند، اما در آيه‏ فوق اين امور به خدا نسبت داده شده و فرموده است:

«فَلَمْ تَقْتُلُوهُمْ وَ لكِنَّ اللَّهَ قَتَلَهُمْ وَ ما رَمَيْتَ إِذْ رَمَيْتَ وَ لكِنَّ اللَّهَ رَمى‏ (2) ؛ شما نبوديد كه آن ها را كشتيد بلكه خداوند آن ها را كشت! تو نبودى (اى پيامبر كه خاك و سنگ به صورت آن ها) انداختى بلكه خدا انداخت‏».

چرا كاري كه پيامبر (ص) و يارانش انجام داده اند ، خداوند متعال به خود نسبت مي دهد؟ آيا اين تعبير دلالت بر مجبور بودن انسان ها در اعمال و رفتارها و سلب اختيار از انسان ها ندارد؟پاسخ زماني روشن مي شود كه رابطه بين اراده انسان و اراده خدا را بدانيم. درك اين رابطه منوط به شناخت رابطه وجود انسان با وجود خداوند متعال است .

وقتي طبق ديدگاه اسلام روشن مي شود كه وجود انسان معلول خداوند متعال است و عين فقر و وابستگي به خداوند متعال است ، روشن مي شود كه اراده ما هم وابسته به اراده خداوند متعال است، يعني به اذن و اراده خداوند است كه ما انسان ها قادر به اختيار امور گوناگون هستيم . خدا در دنيا ما انسان ها را مختار قرار داده تا آزمايش و امتحان بشويم . بعد از مرگ و خارج شدن از عالم امتحان، اين اختيار از انسان سلب مي شود.

بنا بر اين اگر در دنيا اختيار و اراده داريم ، اراده و اختيار ما در امتداد و در طول اراده خداوند متعال است، نه مستقل از اراده خدا و در عرض و مقابل اراده او. آياتي مانند آيه 17 سوره انفال در مقام بيان اين مطلب هستند كه هر كاري كه انسان ها انجام مي دهند ،نشأت گرفته از اراده و اختيار مستقل نیست ،بلکه نشأت گرفته از اراده ای است كه خدا در اختيار انسان ها قرار داده و به اذن او است كه انسان ها قادر به انجام كاري هستند .

در يكي ديگر از آيات مي فرمايد:« وَ ما تَشاؤُنَ إِلاَّ أَنْ يَشاءَ اللَّهُ رَبُّ الْعالَمين(3) ؛ اراده نمى‏كنيد مگر اينكه خداوند- پروردگار جهانيان- اراده كند و بخواهد». اين آيه و آيات مشابه در مقام بيان اين مطلب هستند كه انسان در اعمال خود نه كاملا مجبور است ، و نه صد در صد آزاد و مستقل ، بلكه هر چه انسان دارد ، از عقل و هوش و توانايى جسمى و قدرت تصميم‏گيرى همه از ناحيه خدا است. همين واقعيت است كه او را از يك سو دائما نيازمند به خالق مى‏سازد، از سوى ديگر به مقتضاى آزادى و اختيارش به او تعهد و مسئوليت مى‏دهد.

 

پي نوشت ها:

1. آيت الله مكارم شيرازى ، تفسير نمونه، تهران، دار الكتب الإسلامية، 1374 ش، ج‏7، ص115.

2. أنفال(8) آیه 17.

3. تكوير(81) آيه 29.

سوال از : titw , مسیحی , پروتستان از ایران
پاسخگو : مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی




عواملی که باعث میشود دیدگاه شما تایید نشود:
توهین و استفاده از الفاظ رکیک
به کاربردن آدرس های اینترنتی